Dziennik budowy bywa traktowany jako uciążliwa formalność, ale stanowi jeden z najistotniejszych elementów dokumentacji budowy.
Stanowi on podstawowy dowód na okoliczność wykonanych robót i zdarzeń zaistniałych na budowie.
Zgodnie z ustawą Prawo budowlane, dziennik budowy to urzędowy dokument przebiegu robót budowlanych oraz zdarzeń i okoliczności zachodzących w toku wykonywania tych robót.
Jest on prowadzony dla robót wymagających ustanowienia kierownika budowy (czyli przede wszystkim robót realizowanych na podstawie pozwolenia na budowę).
Za prowadzenie dziennika budowy odpowiada kierownik budowy – w ustawie zostało to określone jako jeden z jego podstawowych obowiązków. Dziennik powinien być prowadzony w taki sposób, aby z zawartych w nim wpisów wynikała kolejność zdarzeń i okoliczności zachodzących w toku wykonywania robót budowlanych i mających znaczenie przy ocenie technicznej prawidłowości wykonywania budowy.
Dziennik znajduje się stale na terenie budowy i jest dostępny dla osób upoważnionych do dokonywania w nim wpisów. Od 2023 r. możliwe będzie również prowadzenie dziennika budowy w formie elektronicznej.
Uprawnionymi do dokonania wpisu w dzienniku budowy są: uczestnicy procesu budowlanego, czyli inwestor, inspektor nadzoru inwestorskiego, projektant i kierownik budowy lub kierownik robót, osoby wykonujące czynności geodezyjne na terenie budowy oraz pracownicy organów nadzoru budowlanego i innych organów uprawnionych do kontroli przestrzegania przepisów na budowie, w ramach dokonywanych czynności kontrolnych.
Z faktu, że dziennik budowy jest dokumentem urzędowym wynikają liczne konsekwencje.
Przede wszystkim, istnieć może tylko jeden oryginalny egzemplarz dziennika dla danego obiektu budowlanego. Dziennik ma więc ponumerowane strony i jest zabezpieczony przed zdekompletowaniem. Ponadto, dziennik budowy musi być ostemplowany (lub wydany i ostemplowany) przez właściwy organ administracji – najczęściej będzie to organ wydający pozwolenie na budowę.
Wpisów w dzienniku dokonuje się w sposób trwały i czytelny na oryginałach i kopiach stron. Zamieszcza się je w porządku chronologicznym, w sposób uniemożliwiający dokonanie uzupełnień.
Oryginał dziennika budowy stanowi załącznik do zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu budowlanego lub wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie.
Dziennik budowy – jako dokument urzędowy – stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Oznacza to, że treść dziennika budowy korzysta z domniemania prawdziwości zawartych tam danych – zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i cywilnym. Możliwe jest zaprzeczenie temu domniemaniu, ale tylko poprzez udowodnienie niezgodności z prawdą wpisów w dzienniku.
Podkreślić przy tym należy, że dokonywanie w dzienniku budowy wpisów niezgodnych z prawdą stanowi przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów z art. 271 Kodeksu karnego (tzw. fałszerstwo intelektualne). Podrabianie lub przerabianie wpisów w dzienniku budowy to natomiast przestępstwo fałszerstwa materialnego z art. 270 Kodeksu karnego.
Treść dziennika budowy
Na pierwszej stronie dziennika inwestor zamieszcza dane wykonawców oraz osób pełniących funkcje kierownika budowy lub kierownika robót i osób sprawujących nadzór autorski i inwestorski. Osoby te potwierdzają podpisem i datą przyjęcie powierzonych im obowiązków.
Jeżeli w trakcie wykonywania robót budowlanych następuje zmiana kierownika budowy, kierownika robót, inspektora nadzoru inwestorskiego lub projektanta sprawującego nadzór autorski, w dzienniku dokonuje się wpisu określającego stan zaawansowania i zabezpieczenia przekazywanej budowy, rozbiórki lub montażu. Wpis ten potwierdza się datą i podpisami osoby przekazującej i osoby przejmującej obowiązki.
Informacje te pozwalają w razie późniejszych problemów ustalić jednoznacznie osoby odpowiedzialne za dany zakres robót, a tym samym za ewentualne szkody.
Przed rozpoczęciem budowy kierownik budowy potwierdza wpisem w dzienniku budowy otrzymanie od inwestora zatwierdzonego projektu budowlanego.
Następnie kierownik budowy dokonuje wpisów dotyczących kolejnych etapów robót. Do dziennika załącza się protokoły związane z budową lub sporządzone w trakcie wykonywania robót budowlanych.
Ponadto, w trakcie realizacji budowy projektant ma prawo dokonywać zapisów w dzienniku budowy dotyczących jej realizacji, a nawet zażądać takim wpisem wstrzymania robót budowlanych w razie stwierdzenia możliwości powstania zagrożenia lub wykonywania robót niezgodnie z projektem. Po zamieszczeniu takiego wpisu przez projektanta kierownik budowy ma obowiązek zawiadomić o tym inwestora.
Inspektor nadzoru inwestorskiego ma natomiast prawo wydawać kierownikowi budowy lub kierownikowi robót polecenia, potwierdzone wpisem do dziennika budowy, dotyczące usunięcia nieprawidłowości lub zagrożeń, wykonania prób lub badań przedstawienia ekspertyz dotyczących prowadzonych robót budowlanych oraz informacji i dokumentów określonych w Prawie budowlanym.
Pod każdym wpisem w dzienniku osoba, której dotyczy wpis, potwierdza podpisem i datą zapoznanie się z jego treścią. Odmowę potwierdzenia dokonujący wpisu stwierdza adnotacją.
Kierownik budowy jest zobowiązany do realizacji zaleceń wpisanych do dziennika budowy przez projektanta, inspektora nadzoru inwestorskiego czy inwestora, jednak obowiązek ten nie jest bezwzględny. Kierownik budowy nie ma bowiem obowiązku stosować się do zaleceń, które są sprzeczne z prawem lub z zasadami wiedzy technicznej. Odmowa następuje również przez wpis w dzienniku budowy.
Kierownik budowy ma również prawo ustosunkowania się w dzienniku budowy do każdego z zawartych w nim zaleceń.
Ostatnią czynnością jest zgłoszenie obiektu budowlanego do odbioru przez kierownika budowy odpowiednim wpisem do dziennika budowy.
Dziennik budowy jest jednym z podstawowych dokumentów analizowanych w przypadku roszczeń wynikających z niewłaściwego wykonania robót budowlanych, zwłaszcza w przypadku najpoważniejszych wad, np. dotyczących konstrukcji budynku. Jest on również bardzo istotny we wszystkich postępowaniach dotyczących odpowiedzialności zawodowej czy cywilnej projektanta, kierownika budowy czy inspektora nadzoru.
Z tego względu wszyscy uczestnicy procesu budowlanego powinni zadbać o dokładne i rzetelne jego wypełnianie.
adwokat Anna Witkowska
