Rząd przyjął projekt nowelizacji ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
W dzisiejszym wpisie przyjrzymy się celowi planowanej reformy planowania przestrzennego oraz najważniejszym zmianom, jakie zakłada.
Cel reformy
Głównym celem jest zapewnienie zrównoważonego rozwoju kraju, przy jednoczesnym dbaniu o harmonijny układ przestrzenny i uwzględnianie interesów społecznych. Ważne jest usprawnienie procesu inwestycyjnego oraz skutecznego planowania przestrzennego. Przeprowadzana reforma ma na celu zapobieganie chaotycznemu rozrostowi przedmieść i degradacji przestrzeni, przywracając rozsądek w procesie zagospodarowania przestrzennego. Jednocześnie, reforma ta ma na celu stworzenie solidnych podstaw dla sprawnego przeprowadzania inwestycji budowlanych oraz zapewnienie stabilnych warunków dla inwestorów. Projektowane przepisy mają na celu poprawę funkcjonowania planowania przestrzennego, co z kolei umożliwi racjonalizację wydatków publicznych na rozwój i późniejszą eksploatację infrastruktury.
Najważniejsze planowane zmiany
Nowe przepisy dotyczące planowania przestrzennego zostały wprowadzone w celu zwiększenia wpływu społeczeństwa na podejmowane decyzje. Teraz podstawowe zasady planowania uwzględniają głos społeczeństwa, a także wprowadzają różne usprawnienia. Konsultacje społeczne będą odbywały się po godzinach pracy, w łatwo dostępnych miejscach, i będą otwarte dla wszystkich, włącznie z osobami nieletnimi. Katalog form konsultacji społecznych został rozbudowany, a mieszkańcy będą bardziej zaangażowani. Zapewniono również możliwość zdalnego uczestnictwa. Osoby zainteresowane będą mogły zapisać się do newslettera, który będzie dostarczał informacji o aktualnych procedurach planistycznych i ich etapach.
Wprowadzono nowe narzędzie planowania przestrzennego – plan ogólny gminy, który będzie obowiązkowy dla całej gminy (z wyjątkiem zamkniętych obszarów). Będzie miał moc prawa miejscowego. Zapisy zawarte w planie ogólnym będą wiążące zarówno dla planów miejscowych, jak i dla decyzji dotyczących warunków zabudowy. Plan ogólny ułatwi gminom tworzenie polityki przestrzennej.
Przepisy dotyczące studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy zostaną uchylone. Kwestie strategiczne i kierunkowe będą obejmować strategię rozwoju lokalnego lub ponadlokalnego, a zasady realizacji polityki przestrzennej będą ustalane w planie ogólnym gminy – w skróconym dokumencie z listą ustaleń.
Wprowadzono nowy akt planowania przestrzennego – zintegrowany plan inwestycyjny (ZPI), który będzie zastępował i znacznie zmieniał tzw. specustawę mieszkaniową. Dotyczy to dowolnych inwestycji, nie tylko mieszkaniowych. ZPI będzie narzędziem, które daje gminom większe możliwości lokalizacji inwestycji z uwzględnieniem udziału społeczeństwa i zasad ładu przestrzennego. Zobowiązania gminy i inwestora będą zawarte w umowie urbanistycznej, zapewniając pełną przejrzystość. ZPI jest oczekiwane przez inwestorów, w tym przez deweloperów, ale pozytywne skutki będą odczuwalne również przez przyszłych nabywców mieszkań, dzięki zwiększonej dostępności lokali. Rozwiązanie to spełnia także oczekiwania dużych przedsiębiorstw, które szukają terenów do rozbudowy lub budowy nowych inwestycji.
Wprowadzone zmiany w przepisach dotyczące planowania przestrzennego mają na celu zwiększenie wpływu społeczeństwa na podejmowane decyzje oraz ułatwienie gminom kreowania polityki przestrzennej. Nowe narzędzia, takie jak plan ogólny gminy czy zintegrowany plan inwestycyjny, pozwalają na większą partycypację mieszkańców oraz na większą kontrolę nad lokalizacją inwestycji. Dodatkowo, zmiany w wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy mają na celu zapobieganie niekontrolowanemu rozlewowi się zabudowy, który powoduje problemy z infrastrukturą i komunikacją.
Uproszczenie, ujednolicenie i przyspieszenie procesu tworzenia aktów planistycznych
Oprócz tego zaplanowano zmiany w przepisach dotyczące procedury planowania przestrzennego, mają na celu uproszczenie, ujednolicenie i przyspieszenie procesu tworzenia aktów planistycznych. Obecnie wiele planów miejscowych jest procedowanych przez ponad trzy lata, dlatego wprowadza się tryb uproszczonej procedury planistycznej w określonych przypadkach. Ponadto umożliwia się równoczesne prowadzenie procedur dla różnych aktów planistycznych oraz ograniczenie konieczności powtarzania konsultacji społecznych.
Kolejną istotną zmianą jest wprowadzenie Rejestru Urbanistycznego jako systemu teleinformatycznego. Będzie to centralne źródło informacji i danych dotyczących planowania i zagospodarowania przestrzennego, takich jak dokumenty powstające w trakcie tworzenia aktów planistycznych, raporty z konsultacji społecznych, decyzje administracyjne związane z planowaniem przestrzennym oraz rozstrzygnięcia organów nadzoru. Rejestr Urbanistyczny będzie dostępny dla wszystkich zainteresowanych bezpłatnie i będzie integrować dane przestrzenne. Przepisy dotyczące rejestru zaczną obowiązywać od 2026 roku, co da urzędom gmin czas na przygotowanie się do wprowadzenia tego systemu.
Podsumowanie
Podsumowując, wprowadzone zmiany mają na celu zwiększenie udziału społeczeństwa w procesie planowania przestrzennego, ułatwienie tworzenia polityki przestrzennej przez gminy oraz usprawnienie i przyspieszenie procesu tworzenia aktów planistycznych. Dodatkowo, wprowadzenie Rejestru Urbanistycznego ma na celu zapewnienie łatwego dostępu do informacji i danych związanych z planowaniem i zagospodarowaniem przestrzennym.
