Realizacja nowych inwestycji drogowych wiąże się z koniecznością pozyskania przez Skarb Państwa nieruchomości pod przyszłą drogę.
W takiej sytuacji to, co ma największe znaczenie dla właścicieli nieruchomości, to kwestia wysokości odszkodowania, które otrzymają za wywłaszczone nieruchomości oraz termin jego wypłaty.
Decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID) to decyzja kompleksowo regulująca kwestie związane z inwestycją drogową, wydawana na podstawie Ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, czyli tzw. specustawy drogowej. Określa ona m.in.:
- Termin odpowiednio wydania nieruchomości lub wydania nieruchomości i opróżnienia lokali oraz innych pomieszczeń, a termin ten nie może być krótszy niż 120 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna;
- Wymagania dotyczące powiązania drogi z innymi drogami publicznymi, z określeniem ich kategorii;
- Określenie linii rozgraniczających teren, w tym określenie granic pasów drogowych innych dróg publicznych w przypadku, gdy wniosek, o którym mowa w art. 11d, zawiera określenie granic tych pasów;
- Warunki wynikające z potrzeb ochrony środowiska, ochrony zabytków i dóbr kultury współczesnej oraz potrzeb obronności państwa;
- Wymagania dotyczące ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich;
- Zatwierdzenie podziału nieruchomości (decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zatwierdza się podział nieruchomości);
- Oznaczenie nieruchomości lub ich części, według katastru nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego;
- Zatwierdzenie projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego.
Kiedy wydaje się decyzję?
Decyzję ZRID wydaje się przed rozpoczęciem realizacji inwestycji infrastruktury drogowej. Może to być np. budowa nowej drogi albo remont istniejącej.
Kto wydaje decyzję?
Decyzja ZRID wydawana jest przez wojewodę (w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich) albo starostę wykonującego zadania zlecone z zakresu administracji rządowej (w przypadku dróg powiatowych i gminnych) na wniosek właściwego zarządcy drogi.
Odwołanie od decyzji ZRID
Do decyzji ZRID stosuje się co do zasady przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego – z różnicami wynikającymi ze specustawy drogowej. Oznacza to, że strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia.
Organy, do których należy skierować odwołanie od decyzji to:
- Wojewoda w przypadku wydania decyzji przez starostę;
- Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa w przypadku wydania decyzji przez wojewodę.
Na podstawie art. 129 § 2 k.p.a. wiemy, że na odwołanie od decyzji mamy 14 dni od dnia jej doręczenia.
W tym przypadku zawiadomienie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia, w którym nastąpiło publiczne obwieszczenie, inne publiczne ogłoszenie lub udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej o podjęciu decyzji w sprawie w urzędzie wojewódzkim, lub starostwie powiatowym oraz w urzędach gmin właściwych ze względu na przebieg drogi, w Biuletynie Informacji Publicznej tych urzędów, a także w prasie lokalnej. Zawiadomienie o podjęciu takiej decyzji musi również być wysłane do właściciela lub użytkownika wieczystego na adres wskazany w katastrze nieruchomości i za skuteczne uważa się już doręczenie zawiadomienia pod wskazany adres (doręczenie następuje w formie listu poleconego).
Jeżeli chodzi o opinię orzecznictwa w kwestii terminu na wniesienie odwołania, to istnieje taka, wyrażona zgodnie z orzecznictwem, „Stronom postępowania, niebędącym inwestorem, decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wydaną na podstawie art. 11f ust. 1 ustawy z 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, doręcza się w drodze obwieszczenia. Zatem zgodnie z zasadą wynikającą z art. 49 § 2 k.p.a., w tego typu sprawach, dla strony niebędącej inwestorem, termin do złożenia odwołania od decyzji rozpoczyna bieg po upływie 14 dni od dokonania publicznego obwieszczenia o wydaniu decyzji. Ewentualne wadliwe wysłanie zawiadomienia o wydaniu decyzji pozostaje bez wpływu na bieg terminu do złożenia odwołania.” (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 391/19).
Warto wspomnieć, że dla prawidłowości decyzji ZRID musi być spełniony szereg przesłanek określonych w ustawie np.:
- Musi być przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, jeżeli jest ona wymagana;
- Sam wniosek o wydanie decyzji musi zawierać m.in.: specjalne i szczegółowe mapy, analizę powiązania drogi z innymi, określenie nieruchomości lub ich części planowanych do przejęcia, lub do ograniczenia korzystania z nich oraz inne określone w art. 11d. Ustawy;
- Wymóg zgody wodnoprawnej, jeżeli realizacja inwestycji jej wymaga;
- Decyzja sama w sobie musi zawierać m.in.: wymagania dotyczące powiązania drogi z innymi drogami publicznymi, określenie linii rozgraniczających teren na zasadach określonych, oznaczenie nieruchomości lub ich części, według katastru nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego i inne określone w art. 11f ustawy.
Od decyzji organu II instancji można wnieść skargę do sądu administracyjnego.
Istnieją oczywiście ścieżki prawne, aby w sposób częściowy wpłynąć na częściowe lub całkowite oddziaływanie decyzji. Częściowe, ponieważ Zgodnie z art. 11g ust. 1 specustawy drogowej, w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie zostaje uchylona ani unieważniona cała decyzja, jeżeli wadą jest dotknięta tylko część decyzji dotycząca odcinka drogi, nieruchomości, działki.
Niestety w kontekście właściciela nieruchomości, której dotyczy decyzja, ustawodawca obdarzył większą ochroną decyzje, w których przypadku inwestycje już się rozpoczęły, ponieważ jak stanowi Zgodnie z art. 31. ust. 1. ustawy, nie stwierdza się nieważności ostatecznej decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, jeżeli wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji został złożony po upływie 60 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, a inwestor rozpoczął budowę drogi.
Jeżeli nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek okoliczności, czyli jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. Oznacza to, że pomimo stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, inwestycja pozostanie w realizacji.
