Dochodzenie odszkodowania z powodu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (MPZP) jest ograniczone czasowo, przy czym – w zależności od roszczenia odszkodowawczego – stosowane są różne sposoby tych ograniczeń. W każdym jednak przypadku początkiem biegu terminu jest data wejścia MPZP w życie. Data ta jest wskazana w treści uchwały Rady Gminy lub Rady Miasta w sprawie uchwalenia MPZP. Termin ten uzależniony jest od daty publikacji w Dzienniku Urzędowym Województwa.
Odszkodowanie z tytułu pozbawienia lub istotnego ograniczenia możliwości korzystania z nieruchomości przedawnia się na zasadach ogólnych, tj. co do zasady z upływem 6 lat od dnia wejścia w życie MPZP, przy czym koniec terminu przedawnienia przypada zawsze na koniec roku kalendarzowego.
Aby zapobiec przedawnieniu się roszczenia, właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości musi podjąć przed sądem czynności zmierzające bezpośrednio do zaspokojenia roszczenia, tj. wnieść pozew lub wniosek o zawezwanie do próby ugodowej. Nie jest wystarczające skierowanie do gminy wezwania do zapłaty ani nawet prowadzenie negocjacji z gminą, chyba że w ich toku gmina uzna roszczenie. Uznanie roszczenia przez gminę przerywa bieg przedawnienia – oznacza to, że sześcioletni termin zaczyna biec na nowo od dnia uznania roszczenia.
Po upływie terminu przedawnienia gmina może uchylić się od jego zaspokojenia. Podniesienie przez gminę zarzutu przedawnienia w toku procesu cywilnego jest oceniane przez sąd pod kątem zgodności z zasadami współżycia społecznego, aczkolwiek uznanie takiej czynności za sprzeczne z tymi zasadami ma charakter wyjątkowy i zdarza się rzadko.
Roszczenia z tytułu obniżenia wartości zbywanej nieruchomości stają się wymagalne z dniem zawarcia umowy przenoszącej własność. Możliwość dochodzenia tego roszczenia jest jednak uzależniona od jego zgłoszenia do gminy w terminie 5 lat od dnia wejścia w życie MPZP – w tym przypadku nie ma zastosowania wydłużenie terminu do końca roku kalendarzowego. Termin ten nie podlega przywróceniu.
Termin uznaje się za zachowany, jeśli przed jego upływem zbywca nieruchomości skierował do gminy wezwanie do zapłaty. Dalsze negocjacje z gminą oraz ewentualne postępowanie sądowe mogą toczyć się już po upływie 5 lat od wejścia w życie MPZP.
Zbycie nieruchomości po upływie 5 lat od daty wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wyłącza dochodzenie odszkodowania z tytułu obniżenia wartości nieruchomości.
adwokat Anna Witkowska
