Postępowanie sądowe w sprawie odszkodowania z tytułu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (MPZP) toczy się przed sądami powszechnymi i jest postępowaniem cywilnym. Więcej na temat samych roszczeń, zobacz tutaj. Postępowanie rozpoczyna wniesienie pozwu do sądu właściwego miejscowo dla pozwanego (tj. gminy, na terenie której znajduje się nieruchomość).
Jeżeli żądane odszkodowanie jest wyższe niż 75.000 zł, sprawę będzie rozpoznawał sąd okręgowy, w przeciwnym razie właściwy będzie sąd rejonowy. Wniesienie pozwu podlega opłacie stosunkowej w wysokości 5% dochodzonego roszczenia. Sąd może zwolnić powoda z tej opłaty w całości lub w części, jeżeli wykaże on, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów. W przypadku osób fizycznych (także tych prowadzących działalność gospodarczą) konieczne jest złożenie oświadczenia, w którym należy wskazać wartościowe składniki majątku, dochody i wydatki. Pozew nieopłacony podlega zwrotowi.
Wniesienie pozwu przerywa bieg przedawnienia roszczenia – przedawnienie biegnie wówczas od początku, ale dopiero od momentu prawomocnego zakończenia postępowania.
W pozwie należy przedstawić stan faktyczny będący podstawą żądania oraz powołać dowody na wszystkie twierdzenia. Dowodami mogą być przede wszystkim dokumenty oraz zeznania świadków i stron.
Dokumenty powołane jako dowody powinny zostać załączone do pozwu. Jeżeli strona nie dysponuje danym dokumentem i nie ma możliwości uzyskania go, może złożyć wniosek, aby sąd zobowiązał posiadacza tego dokumentu (stronę przeciwną lub osobę trzecią) do jego przedstawienia.
W postępowaniu cywilnym obowiązuje zasada, zgodnie z którą ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Oznacza to, że jeżeli powód nie przedstawi dowodów potwierdzających fakty stanowiące podstawę roszczenia, sąd oddali powództwo. Wszystkie dowody powinny zostać powołane już w pozwie, w przeciwnym razie mogą zostać uznane za spóźnione i pominięte (sąd nie będzie ich brał pod uwagę przy wydawaniu wyroku), chyba że ich wcześniejsze powołanie nie było możliwe albo potrzeba ich powołania wynikła później.
W przypadku powództwa o zapłatę odszkodowania w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, konieczne jest wykazanie faktu poniesienia szkody polegającej na utracie lub ograniczeniu możliwości korzystania z nieruchomości w dotychczasowy sposób lub zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem lub na utracie jej wartości (w przypadku sprzedaży) oraz wysokości tej szkody.
W celu ustalenia wysokości szkody niezbędne jest powołanie przez sąd biegłego rzeczoznawcy majątkowego. Więcej na temat wysokości odszkodowania w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zobacz tutaj. Niezbędne jest więc złożenie już w pozwie wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego wraz ze szczegółowym wskazaniem okoliczności, na jakie dowód ten ma zostać przeprowadzony. Bardzo istotne jest prawidłowe sformułowanie takiego wniosku, ponieważ ma to kluczowe znaczenie dla dalszego toku postępowania i może mieć wpływ na treść wyroku.
W przypadku złożenia wniosku o powołanie biegłego, sąd prawdopodobnie zobowiąże powoda do uiszczenia zaliczki na poczet kosztów sporządzenia opinii w kwocie ustalonej przez sąd – od opłaty tej strona może zostać zwolniona na takich samych zasadach jak od opłaty od pozwu.
Po złożeniu pozwu sąd dokonuje jego kontroli pod względem formalnym, a następnie doręcza pozew pozwanej gminie, zobowiązując ją do wniesienia odpowiedzi na pozew. Potem sąd zarządza dalszą wymianę pism lub wyznacza termin pierwszej rozprawy, na której rozpoczyna postępowanie dowodowe.
Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego sąd wydaje wyrok. Od wyroku przysługuje apelacja do sądu II instancji (odpowiednio: okręgowego lub apelacyjnego) – wyrok można zaskarżyć w całości lub w części. Od apelacji pobierana jest opłata w wysokości 5% wartości przedmiotu zaskarżenia – od opłaty tej strona może zostać zwolniona na takich samych zasadach jak od opłaty od pozwu.
adwokat Anna Witkowska
